D66 trekt reclame met Saudische bommensmijters en andere belastingontwijkers maar weer in

'We zijn zo trots dat al die internationale bedrijven voor een hoofdkantoor in Amsterdam kiezen'. De politicus van D66 of VVD heeft het nog niet uitgesproken, of als trouwe 925-lezer denkt u: lege huls, brievenbusbedrijf, kamerplantsafari. Hier is het niet anders. 

Dat zijn best vreemde cijfers. Als er 157 multinationals naar Amsterdam komen, waarmee we een van de grootste internationale investeerders zijn (de derde van het totaal om precies te zijn), hoe is het dan mogelijk dat daar maar 'duizenden' mensen werken? Dat lijkt op bedrijven die Amsterdam uitzoeken als belastingparadijs. Vervelend, want D66 zit in een kabinetje dat belastingontwijking wil aanpakken. Sterker nog, de komst van al die megabedrijven die een zegen zouden voor de stand is ook nog eens het werk van Kajsa Ollongren, nu Minister van Binnenlandse Zaken in genoemd kabinetje. D66 is er trots op en heeft voor de gemeenteraadsverkiezingen een aparte pagina gemaakt met eigen successen, waaronder deze.

Deze succespagina verwijst naar een persbericht op de site van de Gemeente Amsterdam, destijds uitgegeven door Ollongren zelf. Interessant genoeg is de pagina op Amsterdam.nl, met de berichtgeving waar D66 kennelijk trots op is, van het web gehaald. Maar waarom?

Gelukig is er zoiets als het internetarchief, waar verwijderde pagina's altijd beschikbaar blijven. Dit persbericht is de bron voor de claim van de 157 nieuwe bedrijven en een uitermate nauwkeurige schatting van 'de banen voor Amsterdammers' die hun komst oplevert. Waarom zou D66 dit bericht snel offline halen? Omdat de desbetreffende bedrijven allemaal lege fiscale constructies zijn waar Amsterdam geen biet aan heeft en de stad weer verlaten als de nieuwe belastingwet van Donald Trump van kracht wordt? U raadt het goed. Voor een liberale partij als D66 is het leuk om te schermen met de voordelen die samenleving heeft van open zijn, dan is het vervolgens jammer als het om allemaal brievenbusbedrijven gaat. Dat laatste zou wel verklaren waarom er in 2016 'een record' aan nieuwe bedrijven komt, terwijl een soortgelijk heugelijk feit zich een jaar later niet herhaalt. 

De weggepoetste pagina en het artikel in Parool waar naar verwezen wordt noemen drie specifieke cases: Stryker Corporation, Netflix en de bedrijven die bij het Invest In Holland-netwerk zijn aangesloten. We gaan ze een voor een langs. 

Stryker Corporation
Dit is een Amerikaans bedrijf uit Michigan dat medische apparatuur maakt. Het heeft 22.000 werknemers en verdient 35 procent van de omzet buiten de VS. In Nederland zit een distributiecentrum (waar ook echt wat gebeurt), te Venlo, met een hoofdkantoor in Waardenburg. Dat staat gewoon op de website. In het Handelsregister treffen we sinds 'de komst naar Amsterdam', om met Ollongren te spreken, echter 36 vennootschappen aan. 

Niet alleen Stryker Japan en Stryker Turkey zitten op de Herikerbergweg in Amsterdam, er is ook nog een coöperatieve vereniging. Dat is een Nederlandse rechtsvorm, waarin meerdere burgers en kleine bedrijfjes onder een naam kunnen opereren, zonder voor elkaar schulden aansprakelijk te zijn en zonder dat er een uitgebreid jaarverslag opgemaakt hoeft te worden. Waarom zou een Amerikaanse multinational voor een ZZP-achtige constructie in Nederland kiezen?

De jaarrekening verklapt het. Van 2014 op 2016, het Ollongren-moment, verdubbelt Stryker bijna de winst voor belasting, terwijl de belasting over die winst halveert. Dat is knap.

In de toelichting van de jaarrekening lezen we dat het tarief over 2014 veel hoger was dan het Amerikaanse tarief van 35 procent, daarna zit het er blijvend onder. Het gemiddelde van 2014 en 2015 komt precies op het Amerikaanse wettelijke tarief uit. Wettelijk, want dankzij slimme trucs betalen dit soort bedrijven het wettelijke tarief nooit.

Pagina 28 van het jaarverslag is helder: dankzij een 'Europese route' betaalt Stryker Corporation nu maar de helft van het wettelijke tarief. Daartoe moet er een brievenbusbedrijf in Amsterdam worden geopend: daar zijn D66 en Ollongren dus zo trots op. Of waren, want het jubelbericht is weggepoetst.

Netflix
D66 heeft het artikel in Parool wel in het jubelbericht laten staan. Daarin wordt specifiek Netflix genoemd, waar we kennelijk vreselijk blij moeten zijn. Hoeveel banen en inkomsten genereert Netflix voor dit koude landje?

Toegegeven, dat zijn 67 banen. Mooi gedaan, laten we niet flauw doen. Zetten die Netflixers aan de gracht nog wat om, eigenlijk? Het zijn toch vooral series van lage kwaliteit van Amerikaanse makelij en niet zozeer Nederlandse? We pakken de omzetcijfers van Netflix Nederland erbij en dan vallen drie dingen op. 

Ten eerste had Ollongren gelijk: Nederlandse werknemers zijn fantastisch. Deze 67 mensen zorgen voor een omzet van € 1,6 miljard. Dat betekent dat elke Nederlander, man, vrouw, kind en bejaarde, allemaal, voor de volle honderd procent, een abonnement bij Netflix heeft. Heeft u als ondernemer er wel eens aan gedacht om een extra verkoopkracht in uw dierenwinkel of bakkerij te zetten? Hoe fantastisch is het dan, als een verkoper in zijn eentje een omzet van € 20 miljoen weet te realiseren? In Nederland werkt een procent van het hele personeelsbestand van Netflix, maar die zijn goed voor een zesde van de totale omzet. 

Ten tweede zorgt de komst naar Nederland (in 2016 dus) voor een gelijktijdige gigantische toename van de rentelasten, naar bijna een half miljard. Het is lastig voor te stellen dat de rentelasten in een enkel jaar gelijk zijn aan de totale toename in de omzet. Elk ander bedrijf zou dat niet overleven. En tot slot is ondanks de enorme toename van de omzet en rentelasten op 2015 naar 2016, in beide jaren de winst na belasting precies een half procent van de omzet. Is dat even toevallig. Of zit hier iemand met geld te schuiven, van het ene belastingparadijs naar het andere?

De rest van de jaarrekening besparen we u. Maar wat hier gebeurt is dat Netflix een BV/CV opzet, een zogeheten konijneendbedrijf. Dit is een rare fiscale constructie, waarbij men door zowel de Nederlandse als de Amerikaanse fiscus met rust wordt gelaten. Vroeger haalde Netflix dit geintje in Luxemburg uit, om administratieve redenen is dat Amsterdam geworden.

Liefhebbers van Netflix kunnen dolgelukkig worden van het bericht dat 'Netflix naar Amsterdam komt', maar het is een boekhoudkundig dingetje om minder belasting te kunnen betalen. Ook aan de nieuwe 'stad waar het hoofdkantoor is gevestigd'. Overigens vertellen Ruben Munsterman en Jesse Frederik u hier precies wat die konijneend is. Dat kunt u kijken, of niet. 

Deze specifieke fiscale constructie via Nederland is door Trump inmiddels onmogelijk gemaakt, nadat hij in 2016 werd gekozen. Daarom kwam er in 2017 niet nog een grote groep 'bedrijven naar Amsterdam' en was het jubelbericht van D66 een eenmalig feestje. Uiteindelijk hebben ze het maar offline gehaald. 

Invest in Holland en Sabic
Dit is een agentschap van het Ministerie van Financiën dat buitenlandse bedrijven 'vertrouwelijk' helpt om hier minder belasting te betalen. Dat is best een vreemde manier van klanten trekken, maar het staat er echt. Opklik voor een grotere 'oranje loper'. 

Er wordt fijntjes genoemd dat SABIC een van de gelukkige nieuwe Nederlanders is. Dit bedrijf is echter een staatsbedrijf van het terreurregime in Saudi-Arabië. Als de Nederlandse regering dit bedrijf helpt om de kosten te verlagen, dan helpen we het om meer winst naar de eigen regering over te boeken, die in de oorlog in Jemen de vreselijkste mensenrechtenschendingen pleegt.  

Over SABIC maakten we dit topic met Geenstijl. Het andere filmpje is trouwens weer op de Herikerbergweg opgenomen, waar juist veel lege trustkantoren zitten, waaronder die van Stryker Corporation. 

SABIC is een petrochemisch bedrijf dat, volgens de eigen jaarrekening, $ 12 miljard op de Amsterdamse Zuidas heeft geparkeerd. Die post Total Assets is in miljoenen Amerikaanse dollars uitgedrukt. Dat klinkt alsof we er iets aan kunnen verdienen, die mensenrechten en stervende kinderen Jemen boeien natuurlijk niet als we in het Amsterdam van D66 een paar sneue grijpstuivers me kunnen pakken. Toch? 

Helaas heeft terreurclub SABIC een ruling met de Nederlandse fiscus. Daarbij maakt Nederland een afspraak met het bedrijf in kwestie, die voor altijd geheim zal blijven voor de eigen burgers, concurrenten en rondneuzende journalisten. Dat is wat hierboven bedoeld wordt met 'confidential'. Als iedereen tegen de Nederlandse fiscsus mag zeggen: 'ik vind tien procent wel genoeg', dan zijn we morgen failliet. Daarom mag enkel een selecte club buitenlanders van deze regeling gebruik maken, waaronder een onderneming van het meest repressieve regime ter wereld. Voor fatsoenlijke burgers bestaat deze mogelijkheid niet.

De regeling met SABIC is bijzonder: op het genoemde balanstotaal krijgt het bedrijf $ 1 miljoen om hier te zijn. Er is immers sprake van een 'receivable', dus en te ontvangen bedrag, in plaats van een plicht tot betalen aan de blauwe-brievenbrigade. Het gaat dus om minimale bedragen die ook nog eens de verkeerde kant uitvallen. Hier worden we dus niet rijk van, ook niet als het om een bedrijf gaat met een balanstotaal van $ 12 miljard. Ter vergelijking: dat is zes keer zo groot als Blokker. Het kantoor zit inderdaad op de Zuidas maar je kunt er een kanon afschieten, tussen de kamerplanten. 

Dat is allemaal niet iets om trots op te zijn. Dus verwijderde D66 het persbericht over deze ongein, dat echter altijd nog in het internetarchief te vinden is.